Romanya Aziz Yusuf Konventual Fransisken Dini Bölgesi

Aziz Fransua hayatını sürdürdüğü zamanlarda, Fransisken Kardeşler, geleneğin bahsettiği üzere Romanya’nın şimdiki topraklarında ilk rahip varlığı olarak Avrupa’nın Doğusunda İncil müjdeleme görevinde bulunmuşlardır.

Bu topraklarda onların görevlerini kayıt altına almış olan ilk resmi belge, Papa IX. Gregorius tarafından imzalanan ve içeriğinde Minör Kardeşlerin Bulgarlar, Ulahlar ve Kumanlar arasında İncil müjdeleme görevine gitmelerini buyuran Cum hora undecima (11 Haziran 1239) mührüdür. Akabinde, Macaristan Kralı IV. Bela’nın, Almanya Kralı Konrad’a yazmış olduğu bir mektupta, Papa tarafından arzu edilen varlıklarının onaylandığı belirtilmiştir. Batı ve Doğu Kilisesi arasında bir birliğin yeniden oluşturulmasının denendiği Lyon Konsili ortamında, Papa IV. İnnocentius, Fransisken İncil müjdecilerini Bulgarlar, Ulahlar, Kumanlar ve Tatarlar’a göndermiştir.

Spoleto’lu Kardeş Angelo, Cetatea Alba’da 1314 yılında imanı yüzünden öldürülmüştür. Deşt-i Kıpçak’ta yerine getirdiği görevinden dönen Episkopos Geronimo Catalano, Papa XXII. Jean’a göndermiş olduğu raporunda, enlemde Varna Şehrinden, Bulgaristan’dan, Saray’a kadar; boylamda da Karadeniz’den Ruthenians ülkesine kadar diyosezinin yayıldığını anlatır (6 Mart 1322).

9 Mart 1371’de, Prens Latcu’nun, Papa XI. Gregorius’a yaptığı bir talep doğrultusunda Siret Diyosezi kurulmuş oldu (1372-1434 yıllarında). İlk Episkopos, Krakow’lu Polonyalı Fransisken Andrea olmuştur (9 Mart 1371), son Episkopos ise başka bir Fransisken olan Jean olmuştur (29 Temmuz 1434).

Papa X. Leo’nun Ite vos mührü ile (29 Mayıs 1517) Minör Kardeşler Topluluğu, iki büyük aileye bölünüyordu: Konventual Fransiskenler ve Observant Fransiskenler. Sonrasında XVII. yüzyılın başlarına kadar, bu iki dini aile beraber bu topraklarda çalışmışlardır.

4 Ocak 1622’de Papa XV. Gregorius, De Propaganda Fide Kongregasyonunu kurmuştur. Bu kongregasyonun ilk görevi, Minör Konventual Kardeşler’in Moldavya ve Eflak’taki Görevi başlığıyla 25 Nisan günü başlamıştır. Doğu Bölgesel Başrahibi ve Latin Patriklik Vekili oldukları için 1623-1650 yılları arasında makamları İstanbul’da olan misyon başkanları, 1650 yılından itibaren ilgili görev yerlerinde kalmışlardır. Bunlar, XIX. yüzyıla kadar sık sık Apostolik (Havarisel) Vekil, Episkopos ya da Apostolik Ziyaretçi unvanlarına sahiptiler. Misyon Başkanı olan Nicolaus Iosephus Camilli, 16 Eylül 1881’de Moldavya için Apostolik Ziyaretçi olarak atanmış ve 4 Aralık 1881’de Mosynopolis Episkoposu olarak kutsanmıştır. Que in chrisitiani nominis incrementum mührü ile 27 Nisan 1883’de Bükreş Episkoposluğunun kurulmasından sonra, ilk Episkopos olarak bir Minör Konventual Kardeş olan Nicolaus Iosephus Camilli’nin tayin edilmesi vesilesiyle, İasi Diyosezi de kurulmuş oldu (27 Haziran).

Genel Vekil olan Fransisken İncil müjdecisi Daniele Pietrobono, 2 Temmuz 1895’de, Bacau’da bir dini yetki bölgesi kurulmasını beraber kararlaştırmak için Moldavya’nın tüm misyoner Fransiskenlerini oraya çağırdı. İasi’nin Fransisken Episkoposu Dominique Jaquet, yasal bir bölge kurulması için De Propaganda Fide Kongregasyonuna bir talepte bulundu.

Kutsal Kongregasyon, 26 Temmuz 1895’de, Moldavya Minör Konventual Kardeşler’in, Bakire Meryem’in Eşi Aziz Yusuf Dini Bölgesi’ni kurmayı kararlaştırdı ve başına Bölgesel Başkardeş olarak Daniele Pietrobono getirildi (1895-1899 yıllarında).

Bölge, sürekli imtiyazlığı tanınan 10 mahalli kiliseden oluşan 4 gözetmenlik bölgesine ayrıldı: Bacau (Prajesti, Bacau, Faraoani, Luizi-Calugara), Galati (Galati, Husi), Sabaoani (Sabaoani, Adjudeni, Halaucesti) ve Trotus (Targu-Trotus).

1928’e kadar Romanya’da, dini toplulukların hukuki durumları için özel hükümler yoktu. Bu durumu ilk ele alan yasa 1928’de (Dini kültlerin yasası ile) ve Rumen Devleti ile Kutsal Vatikan Makamı arasında Antlaşma onaylanması için kanun 12 Haziran 1929 yılında yürürlüğe girdi.

Aziz Yusuf Bölgesi yasal olarak 17 Mayıs 1941’de tanınmaya başlandı. Fakat bu düzenleyici unsur çok uzun sürmedi, çünkü 3 Ağustos 1948’de Romanya’nın tüm dini toplulukları bastırıldı ve birçok üyesi tutuklanıp hapse mahkum edildi. Fransisken ruhbanlar ise pastoral işlerine 1990 yılına kadar, yani Bölge’nin yeninden organize edilmesiyle, diyosez mahalli kiliselerinde devam ettiler.

Komünist rejim zamanında Bölgeyi gizlice yönetebilen Kardeş Gheorghe Patrascu rehberliğinde ve kilise otoritelerinin onayı ile mahalli kilise pederinin (fr. Petru Albert) Nisiporesti’de bir ön-teoloji okulu açması, bu güçlendirme dönemini başlatmış oldu. Aynı yılın sonbaharında (din adamlığına kutsanma için özel bir hazırlık-çömezlik yılı olan) Novis yılı başlıyordu, böylelikle Luizi-Calugara’da Rumen bölgesinde Minör Konventual Kardeşler Topluluğunda Allah’a hayatlarını adamayı arzulayan ilk genç grubu oluşmuş oldu. 1991’de Romanya’da, şimdiki “Roman Fransisken Teolojik Enstitüsü” binasının ve Prajesti Manastırı yanındaki novis evinin yenilenme inşası başladı. Kardeşler Doğu Rum-Katolik ritinde de pastoral faaliyetlerine devam etmeleri için 1993’de çağrıldılar. Komünist rejimden önce rahipler, dini toplulukların ve Rum-Katolik Kilisesi’nin bastırılmasına kadar, orada da güzel bir mevcudiyet sergilediler.

Diyosez; Luizi-Calugara, Prajesti, Targu Trotus, Galati, Husi ve Halaucesti’deki mahalli kilisenin mülkiyetlerini yeniledi; bunlara Buruienesti, Nisiporesti ve Cacica topluluklarını ekledi.

25 Haziran 2010’da, Doğu ve Kutsal Topraklar Genel Delegasyonuna kayıtlı olan kardeşlerin olumlu fikirleri alındıktan ve Romanya Bölgesinde olağan dışı gerçekleştirilen bölgesel Toplantısında kardeşlerin, Lübnan ve Türkiye’deki Topluluğun varlığının sorumluluklarını üzerlerine almaları doğrultusunda alınan olumlu karar sonucunda; Genel Kıdemli Kardeş, Doğu ve Kutsal Topraklar’ın genel delegasyonunu kaldırarak, manastırların yetki geçişlerini Rumen bölgesine devretme kararı aldı. Verilen yetkiye dayanarak da, Bölgesel Kıdemli Kardeş, 25 Haziran 2010 tarihli kararname ile Doğu ve Kutsal Topraklar Gözetmenlik Bölgesi’ni kurdu.